Dit moet je weten voordat je hond het water in gaat.

Zodra de temperaturen oplopen, zoeken veel hondenbaasjes verkoeling bij een meer, rivier of strand. Ook voor honden is zwemmen een heerlijke manier om af te koelen. Bovendien hoor je vaak dat zwemmen een perfecte vorm van beweging is, omdat de gewrichten minder belast worden.

Maar is zwemmen eigenlijk wel geschikt voor iedere hond?

Als dierenfysiotherapeut zie ik regelmatig honden waarbij zwemmen juist klachten verergert, terwijl het bij andere honden een fantastische trainingsvorm is. Het verschil zit niet alleen in de hond zelf, maar ook in de manier waarop er gezwommen wordt.

Zwemmen is niet voor iedere hond hetzelfde

Voordat je jouw hond enthousiast het water in laat rennen, is het belangrijk jezelf eerst een paar vragen te stellen:

• Is mijn hond volledig gezond?
• Heeft mijn hond pijn of een blessure?
• Is mijn hond geopereerd?
• Is mijn hond oud of juist nog erg jong?
• Kan mijn hond technisch goed zwemmen?

Het antwoord op deze vragen bepaalt of zwemmen verstandig is én hoe je dit het beste kunt aanpakken.

Een gezonde hond zonder klachten

Voor een gezonde hond kan zwemmen een uitstekende aanvulling zijn op de dagelijkse beweging.

Voordelen zijn onder andere:

• Goede conditietraining
• Verbetering van uithoudingsvermogen
• Weinig schokbelasting op de gewrichten
• Afkoeling tijdens warme dagen
• Afwisseling ten opzichte van wandelen

Maar ook bij een gezonde hond geldt: bouw het rustig op.

Een hond die normaal nooit zwemt, raakt vaak sneller vermoeid dan je denkt. Zwemmen kost namelijk heeeeeel veel energie. Begin daarom met korte stukjes en geef voldoende rust tussendoor, om een voorbeeld te noemen start met 3×1 minuut zwemmen met een pauze van 2-3 minuten er tussen.

Een hond met klachten? Dan is zwemmen niet altijd de beste keuze.

Bij honden met bijvoorbeeld:

• artrose
• heupdysplasie
• patellaluxatie
• rug- of nekklachten
• spierzwakte
• neurologische aandoeningen
• herstel na een operatie

kan zwemmen heel waardevol zijn… maar alleen wanneer dit goed wordt opgebouwd en wanneer de techniek van de hond goed is.

Bij honden met minder kracht in de achterhand zie ik vaak dat ze tijdens het zwemmen “wegzakken” met hun achterhand

Hierdoor gebeurt het volgende:

• de voorhand gaat het meeste werk doen;
• de achterhand traint nauwelijks effectief mee;
• er ontstaat extra belasting op schouders en nek.

Gevolg: de disbalans wordt groter in plaats van kleiner.

Daarom is zwemmen niet automatisch een geschikte oefenvorm voor iedere hond.

Kijk niet alleen naar het zwemmen, maar ook naar het in- en uit het water gaan

Dit wordt misschien wel het vaakst vergeten.

Veel honden springen enthousiast het water in en moeten vervolgens via een steile, gladde of modderige helling weer omhoog klimmen.

Juist dát moment geeft vaak de grootste belasting op de gewrichten en spieren.

Een hond met knie-, heup- of rugklachten kan hierdoor juist meer klachten ontwikkelen, terwijl het zwemmen zelf prima verliep.

Kies daarom bij voorkeur een locatie waar:

• de oever geleidelijk afloopt;
• de ondergrond stevig is;
• de hond rustig het water in én uit kan lopen.

Niet iedere hond is gebouwd om goed te zwemmen

Hoewel vrijwel iedere hond kan zwemmen, betekent dat niet dat iedere hond er goed in is.

Rassen met een zware borstkas, een korte snuit of een relatief klein achterlichaam kunnen moeite hebben om goed in balans te blijven.

Denk bijvoorbeeld aan:

• Franse Bulldogs
• Engelse Bulldogs
• Mopshonden
• Boston Terriërs

Ook honden met weinig spierkracht in de achterhand of voorhand kunnen tijdens het zwemmen moeite hebben hun lichaam horizontaal te houden.

Let op de zwemtechniek

Als dierenfysiotherapeut kijk ik altijd eerst naar de techniek.

Een goede zwemhouding herken je aan:

✔️ een redelijk horizontaal lichaam

✔️ een rustige, vloeiende beweging

✔️ gelijkmatig gebruik van voor- én achterpoten

Zie je juist dat de achterhand ver onder het water zakt?

Dan doet de voorhand vrijwel al het werk. Hierdoor raken de schouders en nek veel zwaarder belast en wordt de achterhand nauwelijks getraind.

Bij sommige honden is dit niet alleen minder effectief, maar onveilig.

Nekklachten? Wees extra voorzichtig

Honden met nek- en lage rug of bekkenproblemen verdienen extra aandacht.

Tijdens het zwemmen houden honden hun hoofd voortdurend boven water. Daardoor maken ze langdurig een gestrekte houding van de nek.

Wanneer een hond al nekklachten heeft, kan deze houding juist zorgen voor een toename van pijn of stijfheid.

Hetzelfde geldt voor de lage rug. Honden met bepaalde aandoeningen zoals lumbosacrale instabiliteit of een stenose kunnen juist moeite hebben en klachten krijgen wanneer ze hun rug of bekken moeten (over) strekken.

Gebruik een zwemvest

Een goed passend zwemvest is absoluut geen overbodige luxe.

Zeker niet bij:

• beginnende zwemmers;
• seniorhonden;
• honden met spierzwakte;
• honden in revalidatie;
• honden met neurologische klachten;
• kortsnuitigen

Een zwemvest zorgt niet alleen voor extra veiligheid, maar helpt de hond ook om meer horizontaal in het water te blijven. Hierdoor hoeft hij minder hard te werken om boven water te blijven en kan hij efficiënter bewegen.

Gooi liever geen speeltjes

Veel baasjes gooien enthousiast een bal of stok in het water.

Toch raad ik dit bij honden af.

Waarom?

Omdat honden dan explosief:

• afzetten;
• draaien;
• springen;
• abrupt remmen.

Juist deze piekbelastingen kunnen gewrichten, spieren en pezen extra belasten.

Laat je hond liever rustig het water in lopen en weer terugzwemmen.

Watervergiftiging bij honden

Water is onmisbaar voor een gezonde hond, maar wist je dat te veel water in korte tijd gevaarlijk kan zijn? Dit wordt watervergiftiging of waterintoxicatie genoemd. Het ontstaat wanneer een hond tijdens het zwemmen, apporteren of spelen met een tuinslang grote hoeveelheden water binnenkrijgt.

Door de overmatige opname van water daalt het natriumgehalte in het bloed. Hierdoor kunnen lichaamscellen, waaronder hersencellen, opzwellen. Dit kan leiden tot ernstige klachten en in sommige gevallen zelfs levensbedreigend zijn.

Symptomen van watervergiftiging

Let na het zwemmen of spelen in het water op de volgende signalen:

• Sloomheid of zwakte
• Misselijkheid en braken
• Overmatig kwijlen
• Wankel of ongecoördineerd lopen
• Opgeblazen buik
• Bleek tandvlees
• Trillen of spierkrampen
• Verward gedrag
• Toevallen
• Bewusteloosheid

Welke honden lopen extra risico?

Vooral honden die fanatiek apporteren uit het water of voortdurend in water happen tijdens het spelen lopen meer risico. Ook kleinere honden zijn gevoeliger, omdat een kleinere hoeveelheid water bij hen al voor problemen kan zorgen.

Zo voorkom je watervergiftiging

• Las regelmatig pauzes in tijdens het zwemmen.
• Beperk eindeloos apporteren uit het water.
• Voorkom dat je hond voortdurend in water of uit een tuinslang hapt.
• Let goed op signalen van vermoeidheid en stop op tijd.
• Zorg ervoor dat zwemmen leuk blijft, maar niet te intensief of te lang achter elkaar.

Wanneer moet je direct contact opnemen met de dierenarts?

Krijgt je hond na het zwemmen of spelen in het water klachten zoals sloomheid, braken, een wankele gang, spiertrillingen of toevallen? Neem dan direct contact op met een dierenarts. Watervergiftiging kan zich snel ontwikkelen en snelle behandeling vergroot de kans op volledig herstel.

Mijn tips voor veilig zwemmen

• Kies rustig, schoon water zonder sterke stroming.
• Laat je hond rustig het water in lopen.
• Bouw de duur langzaam op.
• Kies een plek met een geleidelijke oever.
• Gebruik bij twijfel een goed passend zwemvest.
• Let op de zwemtechniek.
• Vermijd wilde sprongen of het gooien van speelgoed bij honden met klachten.
• Spoel je hond na afloop af, zeker na zwemmen in zout of stilstaand water.
• Droog vooral de oren goed af bij honden die gevoelig zijn voor oorontstekingen.
• Laat je hond na het zwemmen niet direct weer intensief rennen; vermoeide spieren hebben meer kans op blessures.
• Laat je hond niet zwemmen tijdens de heetste uren van de dag als het water erg warm is. Stilstaand, opgewarmd water kan een verhoogd risico geven op blauwalg of bacteriën.

De belangrijkste boodschap

Zwemmen kan een fantastische manier zijn om honden te laten bewegen. Maar zwemmen is niet automatisch geschikt voor iedere hond.

Kijk niet alleen naar de aandoening, maar naar de hele hond:

• de spierkracht;
• de coördinatie;
• de techniek;
• de leeftijd;
• de conditie;
• de manier waarop hij het water in én uit gaat.

Want uiteindelijk geldt ook bij zwemmen:

Niet elke beweging is automatisch goede beweging. De juiste beweging op het juiste moment maakt het verschil.

Kortom: zwemmen is een uitstekende manier om de conditie en het uithoudingsvermogen van je hond te verbeteren. Ook worden de gewrichten tijdens het zwemmen minder belast dan tijdens wandelen of rennen.

Maar zwemmen heeft ook zijn beperkingen.

Je traint bijvoorbeeld nauwelijks de stabiliteit van de gewrichten, de balans, de coördinatie en de diepe rompspieren (core). Juist deze spieren zijn belangrijk om gewrichten zoals de knieën, heupen en rug goed te ondersteunen tijdens het bewegen op het land.

Heeft jouw hond klachten, herstelt hij van een blessure of wil je juist blessures voorkomen? Dan is zwemmen alleen meestal niet voldoende.

De grootste winst behaal je door zwemmen te combineren met gerichte oefeningen die zijn afgestemd op de klachten, leeftijd en belastbaarheid van jouw hond.

Zo werk je niet alleen aan een betere conditie, maar bouw je ook aan een sterk, stabiel en gezond lichaam.

Wil je weten wat geschikt is voor jouw hond? Neem contact met ons op, wij adviseren graag wat het beste is om jouw hond sterk & fit te krijgen.