Waarom Balans & Coördinatie geen krachttraining is
Het begon met de reel van Enya die als een rietje trilde op een pinda.
Mijn Hot Take was: “Op balanskussens bouw geen kracht”
Deze reel ging viraal. Bijna twee miljoen views.
En met die views kwamen de reacties. Héél veel reacties.
(klik op de foto om de reel te bekijken)
“Dat klopt niet.”
“Als een hond staat te trillen, bouwt hij toch spieren?”
“Je ziet toch dat hij hard moet werken?”
En precies daar zit de verwarring die ik al jaren zie binnen hondenfitness. Niet alleen online, maar ook in trainingen, cursussen en goedbedoelde adviezen die rondgaan.
Hard werken en sterker worden zijn gewoon niet hetzelfde.
Wat is hondenfitness?
Voordat we dieper ingaan op balanskussens en kracht, is het goed om te begrijpen wat hondenfitness eigenlijk is. Het gaat om het functioneel trainen van je hond, zodat hij sterk, soepel, mentaal scherp en gezond wordt.
Hondenfitness omvat vijf pijlers:
- Balans & Coördinatie (B&C) – Lichaamsbewustzijn, reflexmatige correcties en motorische controle
- Kracht – Doelgericht spieren opbouwen vanuit correcte houding en stabiliteit
- Flexibiliteit – Soepelheid van gewrichten en spieren
- Mentaal – Focus, zelfvertrouwen en probleemoplossend vermogen
- Cardio – Uithoudingsvermogen en hart- en longfunctie
Balans & Coördinatie en kracht zijn de kern, maar samen met flexibiliteit, mentale stimulatie en cardio zorgen ze voor een complete, sterke en fitte hond.
Waarom dit me zo raakt
Laat ik eerlijk zijn: ik stoor me hier enorm aan. Niet omdat mensen het slecht bedoelen, maar omdat deze misvatting zo hardnekkig is. En omdat het gevolgen heeft voor hoe honden getraind worden.
Balans & Coördinatie wordt vaak neergezet als krachttraining. Alsof een hond vanzelf sterker wordt wanneer je hem maar instabiel genoeg laat staan. En hoe meer hij wiebelt, hoe beter.
Maar zo werkt een lichaam niet. Ook niet het lichaam van een hond.
Krachttraining begint altijd stabiel
Echte krachttraining begint nooit op instabiel materiaal.
Altijd op de grond. Of op een stabiel platform.
Waarom?
Omdat kracht alleen kan ontstaan wanneer een hond zijn lichaam bewust en gecontroleerd kan gebruiken. Spieren moeten gericht aangespannen worden, vanuit een correcte houding, met een eerlijke gewichtsverdeling. Dat lukt alleen als de ondergrond voorspelbaar en stabiel is.
Stabiliteit is geen beperking.
Het is een voorwaarde.
Pas wanneer een hond sterk genoeg is, voldoende lichaamsbewustzijn heeft en begrijpt wat er van hem verwacht wordt, kan instabiliteit soms iets toevoegen. Maar ook dan is een balanskussen nooit het doel op zich.
Oorzaak en gevolg worden vaak omgedraaid
Dit is misschien wel de grootste denkfout:
Een hond wordt niet sterk door op een balanskussen te staan.
Een hond heeft kracht nodig om op een balanskussen te kunnen staan.
Wanneer die kracht ontbreekt, zie je het meteen. De hond zakt weg, verplaatst zijn gewicht, zet zijn poten scheef of spant alles tegelijk aan. Het ziet er actief uit, soms zelfs indrukwekkend, maar biomechanisch gezien gebeurt er iets heel anders.
Wat je dan traint, is geen kracht.
Je traint het vermogen om niet om te vallen.
Je hebt kracht nodig om op balansmateriaal te kunnen staan, óók statisch
Wat vaak wordt vergeten, is dat zelfs statisch staan op instabiel materiaal al een duidelijke krachtvoorwaarde heeft.
Niet alleen dynamische oefeningen, maar ook “gewoon” vierkant blijven staan op een balanskussen vraagt spierkracht en core stabiliteit.
Een balanskussen creëert geen kracht.
Het vraagt kracht.
Om stabiel te kunnen blijven staan, moet een hond al beschikken over:
- voldoende spierkracht in poten en core
- actieve stabiliteit rond schouders, heupen en knieën
- het vermogen om gewicht gecontroleerd te dragen en te verdelen
Ontbreekt die basis, dan zie je meteen compensaties: wegzakken, spreiden, scheefstand of globale spierspanning. Dat geldt dus niet alleen bij beweging, maar net zo goed bij statische houdingen.
Daarom is er ook een belangrijk verschil tussen:
- Rustig lopen over een balansparcours
(kortdurende prikkels, doorstroming, reflexmatige correcties) - Oefeningen uitvoeren óp instabiel materiaal
(houdingen vasthouden, gecontroleerd werken, kwaliteit van uitvoering)
Het eerste vraagt vooral reactievermogen en coördinatie.
Het tweede vraagt structurele kracht en stabiliteit die al aanwezig moeten zijn.
De volgorde is dus cruciaal:
eerst een solide basis op stabiele ondergrond, correcte uitvoering, bewuste controle, voldoende kracht en dán pas kun je onderzoeken of diezelfde oefening tijdelijk op één of twee balanskussens kwalitatief uitgevoerd kan worden.
Niet om sterker te worden,
maar om te testen, verfijnen en prikkelen wat er al is.
“Maar hij trilt toch? Dan bouwt hij toch spieren?”
Dit argument kwam massaal voorbij onder de virale reel.
En ik snap het. Trillen ziet eruit als hard werken. Spieren bewegen, het kost zichtbaar moeite. Maar trillen is geen teken van krachtopbouw.
Trillen betekent meestal:
- gebrek aan controle
- overbelasting
- of een zenuwstelsel dat op zoek is naar stabiliteit
Spieren spannen zich ongecoördineerd aan, vaak allemaal tegelijk. Dat is geen gerichte belasting, maar ruis. Vergelijk het met iemand die zonder techniek een veel te zwaar gewicht probeert te tillen. Het voelt intens, maar het bouwt geen kwalitatieve kracht op.
Krachttraining vraagt om controle vóór intensiteit.
Niet om “hoe instabieler, hoe beter”.
Balans & Coördinatie is geen krachttraining en dat is helemaal oké
Balans & Coördinatie draait om iets anders. Het gaat over lichaamsbewustzijn, timing en het vermogen van het lichaam om zichzelf automatisch te organiseren. Het zenuwstelsel speelt hierin de hoofdrol.
Het lichaam reageert, corrigeert en past zich aan zonder dat de hond daar bewust over nadenkt. Dat is waardevol. Dat is functioneel. En ja, dat is ook gewoon super leuk om te doen.
En dat maakt balanskussens zo aantrekkelijk: in allemaal mooie kleurtjes en in uitdagende vormen. Het oog wil ook wat en dat maakt trainen ineens super sexy.
Maar laat je niet verleiden door het uiterlijk: het is leuk en uitdagend, maar het traint nog steeds geen kracht.
Het is wat het letterlijk zegt: Balans & Coördinatie
Niet meer en niet minder.
Bewust bekwaam versus onbewust bekwaam
Een van de eerste dingen die ik leerde tijdens mijn opleiding tot Fitness Instructeur voor Honden, was het verschil tussen bewust bekwaam en onbewust bekwaam bewegen. En dat inzicht gebruik ik nog elke dag.
Bij fitnessoefeningen werk je aan bewust bekwaam bewegen. De hond leert zijn lichaam actief te gebruiken: correct staan, zijn gewicht verdelen, spanning opbouwen en vasthouden waar nodig. Dit is langzaam en gecontroleerd. Hierdoor wordt kracht opgebouwd.
Bij Balans & Coördinatie zit je in onbewust bekwaam bewegen. Het lichaam reageert reflexmatig. Spieren schakelen automatisch aan en uit. Dat traint het reactievermogen en lichaamsgevoel, maar niet de gerichte spierkracht die nodig is om structureel sterker te worden.
Het probleem ontstaat dus wanneer we die twee door elkaar gaan halen.
Zonder fundament wordt instabiliteit een valkuil
Een hond die niet correct vierkant kan staan op stabiele ondergrond, gaat dat op instabiel materiaal niet ineens wél doen. Integendeel. Hij leert sneller en slimmer te compenseren.
Instabiliteit zonder basis vergroot geen kwaliteit.
Het vergroot de kans dat foutieve bewegingspatronen inslijten.
En compensaties zijn verraderlijk. Ze werken. Ze houden de hond overeind. Tot ze op termijn klachten, overbelasting of scheefheden veroorzaken.
Ik zeg altijd, “op een balanskussen wordt de onbalans juist vergroot”.
“Maar jij werkt zelf ook veel met instabiel materiaal?” Dat klopt helemaal!
Wie mij volgt op social media ziet mijn beagles regelmatig op instabiele ondergronden. Grote en kleine balanskussens. De Pinda. Ze doen statische en dynamische oefeningen. En ja, ik en mijn beagles vinden dat ook echt leuk om te doen.
Maar daar zit context achter.
Mijn beagles zijn:
- eerst sterk gemaakt op stabiele ondergrond
- gewend aan correct werken
- er zich bewust van wat er van ze verwacht wordt
Pas daarna mogen ze op instabiel materiaal werken. En zelfs dan blijf ik continu kijken: naar uitlijning, compensatie, vermoeidheid en kwaliteit van bewegen.
Ik kies er bewust voor dat mijn eigen honden een hoger niveau mogen hebben. Niet alleen omdat ik dat leuk vind, maar ook omdat zij functioneren als demo- en instructiehonden. Dat vraagt om net even wat meer én dus ook meer verantwoordelijkheid.
Het verschil zit niet in wat je ziet op social media, maar in alles wat eraan voorafging.
Tot slot
Balans & Coördinatie en krachttraining zijn twee totaal verschillende dingen.
En dat verschil mag er gewoon zijn.
Geniet vooral van wat jij en je hond leuk vinden om samen te doen.
Gebruik die leuke balanskussens, zolang het veilig en verantwoord is en past bij jullie niveau. Het oog wil ook wat en dat maakt trainen extra leuk.
Maar wees eerlijk: noem het gewoon bij de juiste naam. Balans & Coördinatie is géén krachttraining.
Zo blijven we bewust, veilig en eerlijk naar onszelf én naar onze honden.
