Waarom échte vooruitgang soms begint met stoppen

Drie weken rust van agility, bekeken door Sandy als handler 

We hebben drie weken rust van agility ingepland. Bewust. En toch voelt het ook een beetje gek. 

Je bent nog volop bezig. Je traint bepaalde toestellen, verfijnt skills, bouwt aan lijnen, snelheid en timing. Alles zit in beweging. En dan is daar ineens die afspraak met jezelf: nu stoppen we even. Verplicht rust, terwijl het eigenlijk best lekker loopt. 

Als handler merk ik hoe lastig dat kan zijn. Niet omdat ik denk dat rust slecht is, maar omdat het ingaat tegen dat gevoel van vooruitgang. Ik betrap mezelf al snel op de gedachte: nu we er toch zijn, kunnen we net zo goed doorgaan. En juist dát is precies waarom die rust zo belangrijk is. 

Agility vraagt veel van mijn honden. Dat zie ik, dat weet ik. En toch voelt niet elke belasting zwaar op het moment zelf. Tijdens trainingen ogen ze sterk, snel en gemotiveerd. Maar onder die ogenschijnlijk moeiteloze bewegingen gebeurt van alles. Spieren, pezen en bindweefsel vangen elke sprong, elke draai en elke versnelling op. Die structuren worden niet sterker tijdens het trainen zelf, maar juist in de periode daarna, wanneer ze de kans krijgen om te herstellen en op te laden. 

Door bewust een rustperiode (een échte winterstop) in te plannen, voorkom ik dat we pas gas terugnemen op het moment dat er signalen ontstaan dat het eigenlijk al te veel is geweest. Of nog erger: pas wanneer er sprake is van een blessure. 

Deze rust betekent voor ons ook écht rust van agility. Geen toestellen meer op ons eigen veld, geen cues oefenen, geen onderdelen van de sport in een andere vorm. Even helemaal loslaten. Dat is misschien nog wel het lastigste deel, vooral voor mij als handler. Want niets doen aan agility voelt al snel alsof je iets laat liggen. 

Wat doen we dan wél in deze weken? Fitness krijgt veel meer ruimte, omdat dit de basis is waarop agility veilig kan bestaan. We werken aan kracht, stabiliteit en lichaamsbewustzijn. Daarnaast doen we andere activiteiten, zoals neuswerk, mentale uitdagingen en het aanleren van nieuwe oefeningen. Activiteiten die het hoofd bezig houden, zonder het lichaam te belasten zoals agility dat doet. En uiteraard is er ruimte voor gewoon samen zijn. Wandelen, leuke dingen doen en soms ook echt he-le-maal NIETS. 

Wat we gaan merken, is dat deze complete afstand van agility juist heel veel zegt bij de herstart. In januari zien we direct wat écht goed is blijven hangen. Alles wat stevig verankerd is, komt vanzelf weer terug. En wat dat niet doet, geeft waardevolle informatie over waar de training nog extra aandacht nodig heeft. 

Deze drie weken zijn geen pauze van ons proces, maar een waardevolle investering erin. Het is niet stoppen omdat het moet, maar bewust een winterstop inlassen om op te laden. Zodat we straks weer kunnen starten met een hond die fysiek en mentaal klaar is voor de sport en met mij als handler die scherper kijkt naar wat blijft, ook als je even niets doet. 

Rust bekeken door mij, Dominique, als (honden)fysiotherapeut 

Als ik denk aan rust dan bedenk ik me direct dat een aantal quotes elkaar tegenspreken, waardoor ik denk dat er veel verwarring ontstaat die ik graag wil uitleggen. 

Je kent het vast wel, “rust roest” of “stilstaan betekent achteruitgang“. Uitspraken die veel gebruikt worden en voor actieve mensen, die juist door willen gaan, beangstigen. Maar is dat wel zo? 

Anderzijds is “in rust word je sterker” of “rust heelt alle wonden” je ook misschien wel bekend. 

Ik kan zeggen: Rust is geen stilstand, maar een actief onderdeel van herstel. Rust roest is vooral voor dieren die weinig actief zijn of artrose klachten hebben, die veel slapen en in beweging moeten komen. 

Hoe werkt het fysiologisch gezien? 

Wanneer weefsels (spieren, pezen, banden en tussenwervelschijven) belast worden, ontstaan er microscopisch kleine beschadigingen. Dat is normaal en zelfs nodig om sterker te worden. Die beschadigingen zijn kleine ontstekingsprocessen. 

Het herstel van die microbeschadigingen gebeurt niet tijdens belasting of training, maar in de rustfase. 

Tijdens rust: 

• Neemt de doorbloeding toe 
• Worden afvalstoffen afgevoerd
• Worden herstelstoffen actief 
• Wordt nieuw collageen aangemaakt en georganiseerd. 

Zonder voldoende rust: 

• Blijft het weefsel in een ontstekingsfase hangen 
• Krijgt het lichaam geen kans om structureel te herstellen 

Rust is niet alleen fysiek, maar ook neurologisch essentieel. (het rust/stress-systeem) 

Bij aanhoudende belasting: 

• Blijft het sympathische zenuwstelsel actief (stress-stand) 
• Neemt de spierspanning toe 
• Daalt de coördinatie en bewegingskwaliteit 

Tijdens rust: 

• Schakelt het lichaam naar het parasympatische systeem (rust-stand) 
• Verbetert motorische controle 
• Daalt beschermende spierspanning 

Bij onvoldoende rust wordt het pijnsysteem gevoeliger en gaat het lichaam sneller waarschuwen. Door rust voorkom je dat acute klachten chronisch worden. Daarnaast herstelt het hormonale systeem, komt er groeihormoon vrij en wordt het cortisollevel genormaliseerd. En het spier- en bindweefselherstel wordt gestimuleerd. 

De angst ligt vaak in het verliezen van het opgebouwde aan spierweefsel of bepaalde vaardigheden die de hond net onder de knie heeft. 

Dus de vraag die daar vaak uit voortkomt is: Hoe snel verlies ik wat ik heb opgebouwd? 

Het antwoord daarop is: Na ongeveer 3-4 weken ga je meestal iets merken van minder trainen. Maar wat je daarbij wel mag onthouden dat door muscle memory, conditie en kracht heel snel weer terug komen. 

“Wat je in maanden opbouwt, raak je niet in weken kwijt, maar wat je in weken niet gebruikt, wordt wel minder scherp.”  

Ik ben daarom ook een groot voorstander om het lichaam van jouw hond op verschillende manieren te belasten. Fitness in een rustperiode, fietsen en zwemmen. Hele mooie beweegvormen die andere delen of op een andere manier het lijf sterker maken. 

Als laatste kan ik zeggen dat in de internationale paardensport bekend is dat de Engelsen (vroeger in ieder geval) hun paarden na een intensieve wedstrijdperiode, 3 maanden op de wei zetten. Het grappige is dat deze paarden nog op relatief oude leeftijd hoog in de sport liepen. 

Kortom, een rustperiode doet niet alleen iets voor herstel en voorkomen van blessures, maar kennelijk ook voor de levensduur. 

En nu zijn wij benieuwd: 
Plan jij bewust langere rustperiodes in voor jouw sporthond?